Respublika hududlarida aholi o‘rtasida odam papillomavirusi tarqalishiga tashxis qo‘yish va nazoratni takomillashtirish bo‘yicha ilmiy-tadqiqot ishlarini olib borish masalalari

Axborot va ommaviy kommunikatsiyalar agentligi Respublika sanitariya-epidemiologiya osoyishtaligi va aholi salomatligini muhofaza qilish xizmati hamda Virusologiya ilmiy-tadqiqot instituti bilan hamkorlikda “Respublika hududlarida aholi o‘rtasida odam papillomavirusi tarqalishiga tashxis qo‘yish va nazoratni takomillashtirish bo‘yicha ilmiy-tadqiqot ishlarini olib borish masalalari” mavzusida matbuot anjumani o‘tkazmoqda.

Konferensiyada Sogʻliqni saqlash vazirligi, Janubiy Koreya KOFIH jamgʻarmasi, SES xizmatining Toshkent shahar va viloyat boʻlimlari hamda Butunjahon tibbiyot markazlari tashkiloti, yuqumli kasalliklar klinikalari hamda ommaviy axborot vositalari vakillari ishtirok etmoqda.

JSST ma'lumotlariga ko'ra, bachadon bo'yni saratoni har yili dunyo bo'ylab 530 mingdan ortiq ayollarda birinchi marta qayd etiladi, ulardan 190 ming nafari ushbu kasallikdan vafot etadi.

Matbuot anjumanida taʼkidlanganidek, butun dunyoda boʻlgani kabi Oʻzbekistonda ham bachadon boʻyni saratoni barcha yoshdagi ayollar oʻrtasida koʻkrak bezi saratonidan keyin ikkinchi oʻrinda turadi. Kasalliklardan o'lim darajasi bo'yicha bachadon bo'yni saratoni barcha yoshdagi ayollar o'rtasida ko'krak va oshqozon saratonidan o'lim holatlari orasida uchinchi o'rinda, tug'ish yoshidagi (15-44 yosh) ayollarda esa bachadon saratonidan o'lim ikkinchi o'rinda turadi.

O‘zbekistonda har yili o‘rtacha 1700-1800 nafar ayolda bachadon bo‘yni saratoni tashxisi qo‘yiladi. Ularning 42 foizdan ortig'i har yili vafot etadi. Ushbu o'limlarning aksariyati kech tashxis qo'yish natijasida sodir bo'ladi. Bachadon bo'yni saratonining asosiy sababi (98-99%) inson papillomavirusi (OPV).

O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 04.04.2017 yildagi 2866-son qarori bilan “2017-2021 yillarda O‘zbekiston Respublikasida onkologiya xizmatini yanada rivojlantirish va aholiga onkologik yordam ko‘rsatishni takomillashtirish” dasturi tasdiqlandi. Ushbu dastur onkologik kasalliklarning profilaktika va skrining tadqiqotlarini amalga oshirishni, onkologik kasalliklarga chalingan bemorlarning yagona maʼlumotlar bazasini (kansler reestri) shakllantirishni, onkologik kasalliklarning oldini olish boʻyicha samarali dasturlarni ishlab chiqqan holda epidemiologik vaziyatni monitoring qilishni nazarda tutadi.

Epidemiologik vaziyatni monitoring qilish maqsadida “Respublika hududlarida, jumladan, Toshkent shahri, Samarqand va Andijon viloyatlarida ayollar oʻrtasida odam papillomavirusini aniqlash va bachadon boʻyni saratonini aniqlash imkoniyatlarini takomillashtirish” investitsiya tajriba loyihasini amalga oshirish rejalashtirilgan. Virusologiya ilmiy-tadqiqot instituti va Janubiy Koreyaning KOFIH fondi bilan hamkorlikda 50 ming nafar ayollar ishtirokida. Ushbu loyiha 3 yil ichida amalga oshiriladi.

Ushbu loyihaning asosiy maqsadi ayollarda odam papillomavirusi keltirib chiqaradigan kasalliklarni erta aniqlash orqali onkologik kasalliklarning oldini olish va saraton rivojlanishining 2-xavf omili, ya'ni tug'ish yoshidagi ayollar o'rtasida OPVning yuqori onkogen turlarining tarqalish foizini aniqlash orqali skrining ahamiyatini o'rganishdan iborat.

Matbuot anjumanida pilot loyihaning kutilayotgan natijalari ham e’lon qilindi.

Respublikada amalga oshirilayotgan pilot loyihadan quyidagi natijalar kutilmoqda:

* O‘zbekistonda HPV tarqalishi birinchi marta milliy darajada o‘rganilmoqda.

• HPVni o'rganish uchun uchta maxsus laboratoriya yaratilmoqda.
• Tizim HPV va bachadon bo'yni saratonini erta tashxislash uchun yaratiladi.
• Global standartlarga javob beradigan HPVni aniqlash, saraton kasalligini oldini olish va davolash bo'yicha standartlar va amaliy ko'rsatmalar ishlab chiqiladi.
• HPV ni erta tashxislash va davolash bachadon bo'yni saratoni bilan kasallanish va o'limni kamaytirishga olib keladi.

Bu maqsadda respublikada Virusologiya ilmiy-tadqiqot instituti va Janubiy Koreyaning KOFIH fondi bilan hamkorlikda Toshkent shahridagi 60 ta oilaviy poliklinikalarda skrining jarayonlari davom etmoqda:

1. Yunusobod tumani markaziy poliklinikasi;
2. Chilonzor tumani markaziy poliklinikasi;
3. Toshkent 2-son markaziy klinikasi;

4. Mirzo Ulug'bek tumani markaziy poliklinikasi;

5. Yashnobod tumani markaziy poliklinikasi;
6. Shayxontohur tumani markaziy poliklinikalarida bachadon boʻyni saratoniga skrining tekshiruvlar oʻtkazilmoqda.

Ro‘yxatda bo‘lgan 30 yoshdan 49 yoshgacha bo‘lgan barcha ayollar BBR (bachadon bo‘yni saratoni) uchun bepul tekshiruvdan o‘tkazildi. Toshkent shahrida 6 mingdan ortiq xotin-qiz skrining tekshiruvidan o‘tkazildi. Virus aniqlangan ayollarning 11,7 foizida virus aniqlangan va bu ayollarning keyingi tadqiqotlari yanvar oyida boshlanadi.

Skrining jarayonida aniqlangan oʻzgarishlar tegishli shifokorlar tomonidan nazorat qilinadi va zarur tavsiyalar beriladi.

Konferentsiya mavzu yuzasidan savol-javoblar bilan yakunlandi. Ommaviy axborot vositalari vakillari o‘zlarini qiziqtirgan barcha savollarga javob oldilar.