Папилломавирус ва бошқа онковирусларни ўрганиш бўлими

Тахлил ва даволаш ракка матка бўйни (РШМ) аёлларнинг репродуктив соғлиғи учун муҳим муаммо ҳисобланади. Дунёда ҳар йили 500 000 дан ортиқ янги ҳолатлар аниқланади, шундан 50%дан кўпроғи ўлимга олиб келади. 1996 йилда Жаҳон соғлиқни сақлаш ташкилоти (ЖССТ) инсон папилломавирусини (ИПВЧ) РШМнинг этиологик фактори сифатида расман тан олди. РШМнинг ривожланиш механизмларини билиш, ИПВЧга чалинган вақтдан РШМ пайдо бўлишигача ўртача 5-10 йил вақт ўтади, бу эса мазкур онкология касаллигини ҳозирги кунда энг “бошқариладиган” ва олдини олиш мумкин бўлган касаллик қилиб қўяди. РШМ скрининги ташкил этиш, предраков ҳолатларни даволаш (криотерапия, электрокоагуляция ёки матка бўйни конизацияси) учун сарфланадиган харажатлар инвазив ракнинг кечиктирилган шаклларини даволашга қараганда (катта операциялар, нурланиш ва химия терапияси, узоқ реабилитация) анча камроқдир.

РШМ скринингининг муваффақияти қуйидаги омилларга боғлиқ: касаллик эпидемиологиясининг ўрганилганлик даражаси; Соғлиқни сақлаш вазирлиги томонидан тасдиқланган ягона комплекс скрининг дастурининг мавжудлиги; аҳоли огоҳлиги ва ходимларнинг мазок олиш, уни тақсимлаш ва ҳужжатларни тўлдириш кўникмалари; таҳлил учун маълумотлар базасидан фойдаланиш ва кейинги ишлар йўналишини аниқлаш. Юқоридаги омиллардан энг асосийлари ҳозирда аҳоли огоҳлигини ошириш ва тиббий ходимларни материал олиш техникаси бўйича ўқитиш ҳисобланади. Цитологик мазокнинг сифатидан унинг тест хусусиятлари кўп жиҳатдан боғлиқ.

Шу боисдан, НИИ Вирусологияда рака матка бўйни скринингининг биринчи босқич усуллари — суюқ цитология (Пап-тест) ва ИПВЧ ДНК тестини қўллаш самарадорлиги ўрганилмоқда, кейинчалик генотиплаштириш билан бирга. KOFIH билан ҳамкорликдаги “Ўзбекистон Республикасида инсон папилломавирусини (ИПВЧ) тадқиқ этиш ва диагностика қилишни такомиллаштириш” илмий лойиҳаси юқорида кўрсатилган биринчи босқич скрининг усулларини қўллаш бўйича илмий асосланган тавсияларни ишлаб чиқишга, ҳамда Республикамиз аёллари соғлиғини мустаҳкамлашга кўмаклашади, шунингдек Ўзбекистон тиббий муассасалари потенциалини оширишга ёрдам беради.

Локтева Любовь Михайловна

2023 йил 5 майдан бошлаб:

“Папилломавирус ва онковирус” тадқиқот бўлими раҳбари

ИШ ФАОЛИЯТИ

2004-2011 йиллар — Тошкент педиатрия тиббиёт институти талабаси.

2011-2014 йиллар — Тошкент педиатрия тиббиёт институти магистри.

2013-2014 йиллар — “British pharma” компаниясида менеджер.

2014-2016 йиллар — Кунгирот туман тиббий бирлашмасида инфекционист шифокор.

2016-2021 йиллар — НИИ Вирусологияда “Референс” лабораторияси вирусологи.

2021-2023 йиллар — Хиросима университети магистратураси талабаси, Япония.

2023 йилдан ҳозирги вақтгача — НИИ Вирусология РСНПЦМЦЭМИЗ “Папилломавирус ва онковирус” илмий-тадқиқот бўлими раҳбари.